download Armenian Unicode fonts
English Version

Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն - Ս Փ Յ Ո Ւ Ռ Ք
Ե Ր Կ Ր Ո Ր Դ    Խ Ո Ր Հ Ր Դ Ա Ժ Ո Ղ Ո Վ Ի
Հ Ռ Չ Ա Կ Ա Գ Ի Ր

Երևան, մայիս 27-28, 2002

Մենք` Հայ ժողովրդի բոլոր հատվածների ներկայացուցիչներս, այսօր Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանում միասնաբար քննարկեցինք արդի պատմական, աշխարհաքաղաքական նոր իրողություններում Հայության առջև ծառացած համազգային առաջնահերթություններն ու մարտահրավերները և նախանշեցինք դրանք համատեղ ջանքերով լուծելու ուղիներն ու միջոցները:

Երկրորդ խորհրդաժողովը, Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերություններին նվիրված 1999 թվականի սեպտեմբերին կայացած Առաջին խորհրդաժողովում սկիզբ դրված գործընթացի շարունակությունն է, որի սկզբունքները որպես հանձնառություն ամրագրվեցին խորհրդաժողովի ընդունած Հռչակագրում:

Երկրորդ խորհրդաժողովը արձանագրում է, որ անցած ժամանակաշրջանում Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերությունները և գործակցությունը ընթացել ու զարգացել են Հռչակագրի սկզբունքներին և ոգուն համահունչ:

Ներկայումս աշխարհում, մասնավորապես ԱՄՆ-ի սեպտեմբերի 11-ի ողբերգական իրադարձություններից հետո, տեղի են ունենում նոր տեղաշարժեր ու զարգացումներ, որոնք շոշափում են Հայաստանի, Արցախի և համայն Սփյուռքի կենսական շահերը, և Հայությունը չի կարող անտարբեր մնալ այս նոր մարտահրավերներին:

Մենք ունենք միասնական պատմություն, ընդհանուր նպատակներ ու խնդիրներ, ամբողջ հայությանը և նրա յուրաքանչյուր հատվածին առանձնահատուկ առաջնահերթություններ և միայն մեր հավաքական միասնությամբ, մարդկային և նյութական ներուժի համախմբմամբ ու կենտրոնացմամբ կարող ենք լուծել մեր առջև ծառացած խնդիրները:

Հայությունը իր ամբողջ պատմության ընթացքում ունեցել է թռիչքներ և անկումներ, տարել հաղթանակներ և կրել պարտություններ և, ի հեճուկս բոլոր արհավիրքների ու խոչընդոտների, իր ներդրումն է ունեցել համաշխարհային քաղաքակրթության զարգացման մեջ` պահպանելով իր մշակութային ու ազգային նկարագիրը:

Մենք բոլորս հայ քաղաքակրթության ու արժեքների կրողներն ենք, որոնց պահպանման ու զարգացման համար այսօր պատմությունը մեր ուսերին դրել է ծանր պատասխանատվություն:

20-րդ դարի սկզբին մեր ժողովուրդը կրեց ահավոր հարված, երբ Օսմանյան Թուրքիան ծրագրեց և գործադրեց մարդկության նորագույն պատմության մեջ առաջին ցեղասպանությունը` բնաջնջելով ավելի քան 1,5 միլիոն հայերի, և կործանեց հարյուրամյակների ընթացքում Արևմտյան Հայաստանի սեփական բնօրրաններում հայերի ստեղծած նյութական ու հոգևոր-մշակութային արժեքները:

Դարասկիզբը նաև եղավ հաղթանակի հանգրվան: Ծառանալով հայաջնջումի քաղաքականության դեմ` անհավասար պայմաններում մեր ժողովուրդը դիմեց ինքնապաշտպանության և հերոսամարտերով 1918 թվականի մայիսի 28-ին ամրագրեց նոր ժամանակների հայ անկախ պետականությունը` Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը:

Շուտով սակայն իրադրությունը դարձավ օրհասական, երբ 1920 թվականին թուրքական նոր հարձակման հետևանքով մասնատվեց Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը, որի կործանարար հետևանքները առ այսօր կրում է հայ ժողովուրդն ու հայոց երկիրը:

Հաղթահարելով Մեծ Եղեռնի հետևանքները և մեր ազգի առջև ծառացած բազմապիսի խոչընդոտները` խորհրդային շրջանում անկախ պետականության բացակայության պայմաններում մեր ժողովուրդը կարողացավ ոչ միայն պահպանել, այլև զարգացնել կրթությունն ու մշակույթը, իսկ դարավերջի բարձրակետը հանդիսացավ այսօրվա անկախ և ինքնիշխան Հայաստանի Հանրապետությունը:

Այսօր մեր պետության պահպանումը, նրա ամրապնդման ու զարգացման ապահովումը աշխարհում ապրող բոլոր հայերի սրբազան նպատակն ու պարտքն է, նրա հզորացումը բոլորի առաքելությունն է և անվիճելի առաջնահերթությունը, որպես մեր կենսական խնդիրների լուծման լծակ, գլխավոր միջոց և հնարավորություն:

ՙՀայաստանը բոլորի հայերի հայրենիքն է՚ կարգախոսով հայ պետականության վերելքին ծառայելը պետք է դառնա յուրաքանչյուր հայի կյանքի հիմնական կոչումը: Յուրաքանչյուր հայ պետք է առաջնորդվի Ազգային Վերազարթոնքին իր անվերապահ մասնակցությունը բերելու պատրաստակամությամբ, որպեսզի կարողանանք ապահովել Հայաստանի և Հայության գոյատևումը, առաջադիմությունն ու զարգացումը:

Ներկայումս անկախ պետականության պայմաններում, Հայաստան-Սփյուռք փոխհարաբերությունները և գործակցությունը ենթադրում են որակական նոր մոտեցումներ ու մակարդակ, նոր պարտավորություններ:

Հայերը չեն կարող ՙօտարներ՚ լինել իրենց հայրենիքում, և Հայաստանի Հանրապետությունը նախաձեռնել է հաղթահարել երկքաղաքացիության բացառման սահմանադրական արգելքը` հնարավորություն ընձեռելով յուրաքանչյուր հայի լիարժեք ներկայություն հաստատել իր հայրենիքում:

Հայաստանի Հանրապետությունը որպես պետություն հանձնառու է իր բոլոր կարելիություններով ապահովել այն անհրաժեշտ պայմանները, որոնք յուրաքանչյուր հայի հնարավորություն կընձեռեն լիարժեք մասնակցություն ունենալ պետության կայացման, ամրապնդման և զարգացման գործում:

Սփյուռքն իր ինքնությունն ու ինքնահաստատումը պետք է կապի ոչ միայն ազգային պատկանելիության ու անցյալի, այլ նաև պետության գոյության, նրա առավելությունների, նրա հանդեպ պատասխանատվության հետ, իր անմիջական մասնակցությունը ունենալով Հայաստանի համընդհանուր զարգացման գործում` զուգակցելով գործարար շահագրգռվածությունն ու հայրենիքի նկատմամբ հոգեկան պարտքի կատարումը:

Մեր նորագույն պատմության մեջ մեր ժողովրդի մեծագույն նվաճումն է Արցախի ազատագրումը, որտեղ դրսևորվեց Հայության անսասան կամքը իր պատմական արդարացի իրավունքների նկատմամբ, և այն դարձավ համազգային միասնության, համախմբվածության ու վճռականության վառ ապացույց:

Այսօր մենք կրկին անգամ վերահաստատում ենք մեր ամբողջական պատասխանատվությունը և համապարփակ աջակցությունը մեր ժողովրդի հերոսական մաքառումներով ծնված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ազատ ապրելու և ինքնորոշվելու իր պահանջների նկատմամբ:

Մենք վերահաստատում ենք նաև մեր պատրաստակամությունը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական խնդիրների լուծման, Արցախի ժողովրդի բարեկեցության մակարդակի բարձրացման և հայրենի հողի վրա նրանց նյութական ու հոգևոր պահանջմունքների լիարժեք բավարարման համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծման, նրա անվտանգ, ապահով գոյության ապահովման հարցում:

Հայաստանի անկախացումից հետո Սփյուռքը հայտնվեց նոր իրողությունների առջև և նորանկախ Հանրապետությանը բաժին հասած ծանր փորձությունների ու վտանգավոր մարտահրավերների ժամանակ ցուցաբերեց և շարունակում է ցուցաբերել աննախադեպ` նյութական, քաղաքական, բարոյական աջակցություն:

Միաժամանակ նույնն են իր առջև ծառացած ավանդական խնդիրները, որոնցից գլխավորը` աշխարհի տարբեր հյուրընկալ երկրներում քաղաքական, մշակութային տարբեր պայմաններում, ազգային նկարագրի, ավանդույթների, մշակույթի և ինքնության պահպանումն ու վերարտադրությունն է:

Խորհրդաժողովը վերահաստատում է աշխարհի բոլոր երկրներում Հայոց Ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը հասնելու իր վճռականությունը: Խորհրդաժողովը ողջունում է աշխարհի մայրաքաղաքներում հայ ժողովրդի արդարախոհ բարեկամների կողմից տարված բոլոր այն ճիգերը, որոնք ապացուցում են ցեղասպանության հարցում համաշխարհային հանրության աճող հանձնառությունը:

Մեր հավաքական ամբողջության բոլոր մասերը սերտորեն շաղկապված են և մեր խնդիրների լուծումը պայմանավորված է համազգային ներդաշնակ և միասնական գործակցությամբ, որդեգրելով գործելակերպի այնպիսի չափանիշներ ու սկզբունքներ, դրսևորելով կազմակերպվածության այնպիսի մակարդակ, որոնք մեզ համար կապահովեն առաջադիմություն և զարգացում, կդառնան ուժի և հզորության աղբյուր:

Մենք համոզված ենք, որ ժողովրդավարական սկզբունքները և մարդու իրավունքներն ու ազատությունը առաջնային նշանակություն ունեն պետական ու համայնքային հաստատությունների գործունեության մեջ թե° Հայրենիքում, թե° Սփյուռքում:

Մեզ համար հիմնարար արժեքներ են խաղաղությունը, ժողովուրդների բարեկամությունն ու փոխշահավետ համագործակցությունը, մարդու և ազգերի ազատ ապրելու ու զարգանալու իրավունքը, խղճի և դավանանքի ազատությունը:

Մենք վճռականորեն դատապարտում ենք ահաբեկչությունը, որպես վտանգավոր չարիք մարդկության համար:

Մենք պատրաստակամ ենք այսուհետ ևս մեր պետական, ազգային ու տեղական հաստատությունների ու կառույցների գործունեությունը կազմակերպել ժողովրդավարության սկզբունքներով, ապահովելով անհրաժեշտ պայմաններ նրա անդամների կարողությունների լիարժեք դրսևորման համար:

Մենք ընդգծում ենք Հայաստանի Հանրապետության գերագույն պատասխանատվությունը և դերը հայության համախմբման գործում, որը հանձնառու է հնարավորություն ու պայմաններ ապահովել յուրաքանչյուր հայի լիարժեք մասնակցությունը բերելու համազգային խնդիրների լուծմանը:

Մենք հանձնառու և հետևողական ենք մեր ազգային իրավունքներն ու շահերը պաշտպանելու, համերաշխությունն ու համախմբվածությունը ամրապնդելու, մեր խնդիրները, իղձերն ու երազները հավաքական միասնությամբ իրականացման հարցում, ի փառս հայ ժողովրդի ապահով, անվտանգ զարգացման ու բարգավաճման: